Trong thực tế thi công, hạng mục chống mối thường dễ bị làm nhanh cho xong, nhưng lại là phần rất dễ phát sinh tranh cãi khi nghiệm thu hoặc khi công trình đưa vào sử dụng. Bài viết này dành cho nhà thầu, tư vấn giám sát và đại diện chủ đầu tư công trình nhỏ – vừa đang cần nắm rõ quy trình chống mối nền móng để kiểm tra và phối hợp thi công đúng cách.
Nội dung dưới đây tóm tắt quy trình chống mối cho công trình mới theo tinh thần của TCVN 7958:2017, nhưng được diễn giải theo hướng ngắn gọn, dễ theo dõi ngoài hiện trường. Mục tiêu là giúp anh/chị nắm nhanh các bước chính, biết mình cần kiểm tra gì và nghiệm thu như thế nào khi làm việc với đơn vị chống mối.
1. Vì sao quy trình chống mối phải làm đúng ngay từ nền móng?
Mối không gây hư hại công trình ngay lập tức, nhưng lại phá hủy theo kiểu âm thầm và kéo dài. Khi công trình đã hoàn thiện, việc xử lý thường khó hơn rất nhiều vì:
– Mối có thể đi từ nền đất lên chân tường, cổ ống kỹ thuật, khe co giãn hoặc các vị trí ẩm.
– Khi phát hiện rõ thì công trình thường đã đưa vào sử dụng, lúc đó xử lý dễ phải khoan nền, đục gạch, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc hoạt động của kho/xưởng.
– Chi phí xử lý lại sau này thường cao hơn nhiều so với việc chống mối ngay từ đầu.
Với các công trình mới, xử lý đúng quy trình từ giai đoạn nền móng giúp tạo hàng rào bảo vệ lâu dài, hạn chế nguy cơ mối xâm nhập từ đất vào công trình.
Ở góc độ chủ đầu tư và nhà thầu, đây không phải là một hạng mục phụ, mà là một phần của chất lượng công trình. Nếu anh/chị muốn hiểu rõ hơn về lợi ích và thời điểm nên làm, có thể xem thêm bài Phòng chống mối nền móng: Lý do và chi phí cần biết.
2. Quy trình chống mối công trình đang dựa vào đâu?
Khi triển khai hạng mục chống mối, nhiều người thường hỏi: “Có tiêu chuẩn nào để kiểm tra nhà thầu làm đúng hay không?”
Ở Việt Nam, việc chống mối cho công trình xây dựng thường được tham chiếu theo TCVN 7958:2017. Hiểu đơn giản, tiêu chuẩn này là căn cứ để xác định:
– Khu vực nào trong công trình cần xử lý.
– Trình tự thi công ra sao.
– Cách nghiệm thu và kiểm tra chất lượng thế nào.
Với các công trình nhỏ và vừa, anh/chị không cần phải thuộc toàn bộ tiêu chuẩn. Điều quan trọng hơn là nắm được:
– Thi công vào thời điểm nào.
– Xử lý ở những khu vực nào.
– Kiểm tra nhà thầu bằng những đầu việc nào.
CityPest triển khai hạng mục chống mối dựa trên tinh thần đó, nhưng được điều chỉnh cho phù hợp với nhà ở, nhà phố, công trình dân dụng và kho/xưởng quy mô nhỏ đến vừa.
3. Những nguyên tắc cần chuẩn bị trước khi thi công
Trước khi bắt đầu xử lý hóa chất ngoài hiện trường, có 3 nguyên tắc cần làm rõ.
3.1. Phải có biện pháp thi công rõ ràng
Đơn vị chống mối cần xác định trước:
– Khu vực nào sẽ xử lý.
– Định mức sử dụng hóa chất.
– Cách pha, cách phun, cách kiểm tra.
– Cách bảo vệ an toàn cho người thi công và khu vực xung quanh.
Với công trình có nhà thầu chính và tư vấn giám sát, phần này nên được thống nhất trước để tránh làm lại hoặc tranh cãi khi nghiệm thu.
3.2. Mặt bằng phải được chuẩn bị sạch
Trước khi phun hóa chất:
– Dọn sạch gỗ vụn, ván khuôn bỏ lại, rác hữu cơ, giấy, vải…
– San phẳng khu vực nền cần xử lý.
– Không để bề mặt đọng nước hoặc quá lầy.
Nếu mặt bằng bẩn hoặc còn nhiều vật liệu chứa xenlulozơ, hiệu quả chống mối sẽ giảm đi đáng kể.
3.3. Các bên phải phối hợp rõ vai trò
Trong thực tế, hạng mục chống mối thường liên quan đến ít nhất 3 bên:
– Đơn vị chống mối: trực tiếp thi công và lập hồ sơ.
– Nhà thầu chính: chuẩn bị mặt bằng, phối hợp tiến độ.
– Giám sát/ chủ đầu tư: kiểm tra vùng xử lý, xác nhận khối lượng và nghiệm thu.
Làm rõ vai trò ngay từ đầu sẽ giúp quá trình thi công gọn hơn, tránh thiếu thông tin khi đến giai đoạn bàn giao.
4. Quy trình thi công chống mối tại hiện trường
Với công trình mới, quy trình thường gồm 4 bước chính sau.
4.1. Bước 1 – Xử lý nền đất tạo hàng rào ngang
Đây là bước tạo lớp bảo vệ nằm ngang giữa nền đất và phần công trình phía trên.
Thời điểm thực hiện:
Sau khi nền được đầm chặt, san phẳng và trước khi đổ bê tông lót.
Mục tiêu:
Ngăn mối đi từ dưới đất xuyên lên sàn và các phần tiếp giáp nền.
Điểm cần lưu ý khi kiểm tra:
– Khu vực xử lý đã phủ hết toàn bộ nền theo phạm vi thiết kế hay chưa.
– Bề mặt có khô ráo và đủ điều kiện thi công không.
– Có bỏ sót góc, mép, chân cột hoặc các vị trí tiếp giáp tường không.
Đây là bước rất quan trọng vì nếu làm thiếu hoặc làm sai giai đoạn, lớp bảo vệ ban đầu sẽ mất hiệu quả.
4.2. Bước 2 – Xử lý móng và tường bao tạo hàng rào đứng
Sau hàng rào ngang, đơn vị thi công cần tiếp tục xử lý theo phương đứng quanh:
– Thành móng.
– Chân tường.
– Tường bao tiếp giáp nền đất.
Mục tiêu:
Chặn đường đi của mối dọc theo móng hoặc tường để xâm nhập vào bên trong công trình.
Điểm cần lưu ý khi kiểm tra:
– Khu vực móng, tường bao có được xử lý liên tục hay không.
– Có đoạn nào bị ngắt quãng hoặc bỏ sót không.
– Định mức và nồng độ có được tuân thủ theo biện pháp thi công đã chốt không.
Bước này giúp hình thành vòng bảo vệ bao quanh công trình, không chỉ tập trung ở mặt nền.
4.3. Bước 3 – Xử lý các vị trí xung yếu
Đây là bước nhiều đơn vị hay làm sơ sài, nhưng lại là nơi mối rất dễ xâm nhập sau này. Những vị trí xung yếu thường gồm:
– Cổ ống kỹ thuật xuyên sàn, xuyên tường.
– Khe co giãn.
– Mạch ngừng.
– Hố ga, khu vực thoát nước.
– Các góc khuất, vị trí có khả năng giữ ẩm cao.
Điểm cần lưu ý khi kiểm tra:
– Những vị trí này có được nêu rõ trong biện pháp thi công không.
– Đơn vị thi công có xử lý bổ sung riêng hay chỉ làm chung với nền, móng.
– Có vị trí nào dễ bị bỏ quên vì bị che khuất hoặc thay đổi thiết kế trong quá trình xây dựng không.
Nếu nền móng xử lý tốt nhưng cổ ống hoặc khe co giãn bị bỏ sót, mối vẫn có thể tìm được đường đi vào công trình.
4.4. Bước 4 – Kiểm tra và lập biên bản nghiệm thu
Sau khi hoàn tất thi công, cần kiểm tra lại toàn bộ các vùng đã xử lý và lập biên bản nghiệm thu. Nội dung thường cần có:
– Ngày giờ thi công.
– Khu vực đã xử lý.
– Diện tích hoặc khối lượng thực hiện.
– Loại hóa chất đã dùng.
– Đại diện các bên ký xác nhận.
Ý nghĩa của bước này:
– Là căn cứ để xác định khối lượng đã thực hiện.
– Phục vụ bàn giao giữa các bên.
– Là mốc tính bảo hành nếu hợp đồng có quy định.
Với các công trình nhỏ – vừa, biên bản có thể không quá phức tạp, nhưng nhất thiết phải rõ ràng để sau này dễ đối chiếu.
5. Lựa chọn hóa chất chống mối theo tiêu chí nào?
Đối với công trình xây dựng, không phải cứ dùng hóa chất “mạnh” là tốt. Khi chọn hóa chất chống mối, nên quan tâm các tiêu chí sau:
5.1. Nguồn gốc rõ ràng, được phép lưu hành
Đây là tiêu chí tối thiểu. Hóa chất cần có:
– Nhãn mác rõ ràng.
– Thông tin thành phần, hướng dẫn pha.
– Hồ sơ liên quan đi kèm.
5.2. Hiệu lực tồn lưu phù hợp
Mục tiêu của chống mối nền móng là bảo vệ công trình trong thời gian dài, nên cần loại hóa chất có khả năng tồn lưu phù hợp, không phải chỉ xử lý tạm thời trong thời gian ngắn.
5.3. Phù hợp điều kiện công trình
Nền đất, độ ẩm, môi trường xung quanh, loại công trình… đều ảnh hưởng đến lựa chọn hóa chất và cách thi công. Vì vậy, không nên áp dụng một công thức cứng nhắc cho mọi công trình.
Nếu anh/chị muốn tìm hiểu sâu hơn về phần này, có thể đọc thêm bài Các loại thuốc chống mối công trình chuyên dụng để xem rõ hơn từng nhóm hóa chất và cách lựa chọn.
6. Lưu ý về an toàn khi thi công chống mối
Một quy trình đúng không chỉ là phun đủ định mức, mà còn phải an toàn cho người thi công và môi trường xung quanh.
6.1. An toàn cho người thi công
– Cần có đồ bảo hộ phù hợp.
– Pha hóa chất đúng hướng dẫn.
– Không ăn uống, hút thuốc tại khu vực pha và thi công.
6.2. An toàn cho môi trường xung quanh
– Không để hóa chất tràn ra mương thoát nước hoặc khu vực nhạy cảm.
– Không thi công khi trời mưa lớn hoặc nền quá ướt.
– Bao bì sau sử dụng cần được thu gom đúng cách.
Những điểm này thường bị xem nhẹ ở công trình nhỏ, nhưng nếu làm không cẩn thận thì vừa giảm hiệu quả chống mối, vừa tăng rủi ro về an toàn.
7. Câu hỏi thường gặp về quy trình chống mối công trình
Thông thường gồm 4 bước: xử lý nền, xử lý móng và tường bao, xử lý vị trí xung yếu, và cuối cùng là kiểm tra – nghiệm thu.
Với nhà ở, nhà phố, công trình dân dụng, kho/xưởng nhỏ… chống mối là hạng mục rất nên làm, đặc biệt khi công trình xây mới và còn ở giai đoạn nền móng.
Khi thay đổi thiết kế nền hoặc đường ống kỹ thuật, cần rà soát lại vùng xử lý để tránh bỏ sót hoặc phá vỡ khu vực đã chống mối trước đó.
Không nên. Mưa hoặc nền ẩm ướt có thể làm giảm hiệu quả hóa chất và khiến việc xử lý không đạt yêu cầu.
Thường được tính từ thời điểm nghiệm thu và bàn giao, theo nội dung đã ghi trong hợp đồng hoặc biên bản xác nhận giữa các bên.
8. Kết luận
Nếu làm đúng ngay từ giai đoạn nền móng, chống mối chỉ chiếm một phần nhỏ chi phí xây dựng, nhưng giúp anh/chị:
– Hạn chế nguy cơ mối xâm nhập từ nền, móng, cổ ống, khe co giãn.
– Tránh các xử lý phát sinh tốn kém sau này.
– Có hồ sơ và biên bản rõ ràng để bàn giao, đối chiếu và bảo hành.
CityPest hiện trực tiếp thi công chống mối cho nhà ở, nhà phố, công trình dân dụng và kho/xưởng quy mô nhỏ đến vừa tại TP.HCM và khu vực lân cận. Nếu anh/chị đang chuẩn bị triển khai hạng mục này, CityPest có thể khảo sát mặt bằng thực tế và báo giá thi công phù hợp với từng công trình cụ thể.
One Comment