Kiểm soát động vật gây hại trong nhà máy | Giải pháp an toàn & hiệu quả

Trong nhà máy thực phẩm, chuột, côn trùng, chim và các loài động vật gây hại khác không chỉ là chuyện mất vệ sinh. Chúng có thể:

– Làm ô nhiễm sản phẩm bằng phân, nước tiểu, lông, xác chết.

– Gặm nhấm bao bì, kệ hàng, dây điện, đường ống.

– Khiến nhà máy bị đánh lỗi nặng trong các kỳ đánh giá HACCP, BRC, AIB, ISO 22000.

– Gây thiệt hại lớn về chi phí, uy tín và thậm chí là hợp đồng với khách hàng.

Vì vậy, kiểm soát động vật gây hại không thể hiểu theo kiểu thấy nhiều thì xử lý. Đây phải là một chương trình quản lý rõ ràng, có kế hoạch, có giám sát và có hồ sơ đầy đủ để nhà máy vừa an toàn, vừa tự tin trong các đợt đánh giá.

Kiểm soát động vật gây hại trong nhà máy là gì?

Kiểm soát động vật gây hại trong nhà máy thực phẩm là việc:

– Nhận diện các loài không mong muốn có thể ảnh hưởng đến sản phẩm, nguyên liệu, bao bì, thiết bị và môi trường làm việc.

– Xây dựng và duy trì một chương trình phòng ngừa – giám sát – xử lý phù hợp với đặc thù từng nhà máy.

– Đảm bảo điều kiện vệ sinh theo yêu cầu của các tiêu chuẩn như HACCP, ISO 22000, BRC, AIB.

– Cung cấp đầy đủ hồ sơ, báo cáo, sơ đồ bẫy làm bằng chứng trong các đợt đánh giá nội bộ và đánh giá từ bên thứ ba.

Chương trình này thường được xem là một chương trình tiên quyết trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, và gần như luôn nằm trong danh mục nội dung mà đoàn đánh giá sẽ kiểm tra khi đến nhà máy.

Các nhóm động vật gây hại thường gặp trong nhà máy thực phẩm

Mỗi nhà máy có bối cảnh riêng, tuy nhiên đa số đều phải đối mặt với một hoặc nhiều nhóm sau:

Côn trùng bay

Các loài thường gặp:

– Ruồi nhà, ruồi giấm

– Muỗi

– Ngài (bướm đêm) và một số loài côn trùng bay nhỏ về đêm: thiêu thân,…

Chúng thường xuất hiện ở:

– Khu tiếp nhận nguyên liệu

– Khu vực có ánh sáng thu hút, khu có mùi thực phẩm, nước thải, rác,…

Rủi ro chính:

– Mang theo vi sinh vật gây bệnh, bám lên sản phẩm hở, bao bì, bề mặt dụng cụ.

– Nguy cơ trở thành dị vật hữu cơ trong sản phẩm, dễ dẫn đến khiếu nại hoặc thu hồi hàng.

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về giải pháp kiểm soát côn trùng cho nhà máy, có thể xem thêm bài viết “Kiểm soát côn trùng trong nhà máy sản xuất | Hiệu quả và an toàn”.

Côn trùng bò

Các loài thường gặp:

– Gián, kiến

– Mọt, bọ gạo, bọ đậu… trong kho nguyên liệu, kho bao bì,…

Chúng thường ẩn nấp trong:

– Khe hở, gầm máy, tủ điện.

– Kệ gỗ, pallet, bao bì giấy, khu vực tối và ẩm.

Rủi ro chính:

– Để lại phân, vỏ, xác trong khu vực sản xuất, trong bao bì hoặc trên bề mặt sản phẩm.

– Làm hư hỏng bao bì, khiến hàng hóa dễ bị ẩm mốc, giảm chất lượng và khó đạt yêu cầu của khách hàng.

Các rủi ro chi tiết và cách nhận diện từng loài côn trùng, bạn có thể xem trong các bài “Tác hại côn trùng trong nhà máy thực phẩm” và “Các loại côn trùng phổ biến trong nhà máy thực phẩm”.

Chuột

Chuột nhà, chuột cống, chuột đồng có khả năng:

– Di chuyển giữa khu rác, cống rãnh, bãi xe, sân bãi.

– Xâm nhập vào kho, khu sản xuất, khu phụ trợ nếu không được che chắn tốt.

Rủi ro chính:

– Cắn bao bì, dây điện, ống dẫn… gây rò rỉ, chập điện, thậm chí cháy nổ.

– Phân, nước tiểu và lông chuột chứa nhiều mầm bệnh, là điểm trừ rất nặng trong mắt đoàn đánh giá và khách hàng.

– Chỉ một dấu vết nhỏ (phân, vết cắn, mùi hôi) cũng đủ khiến khách hàng mất thiện cảm.

Nếu nhà máy đang gặp vấn đề riêng với chuột, bạn có thể tham khảo bài “Kiểm soát chuột trong nhà máy thực phẩm | Quy trình và lưu ý an toàn” để xem hướng xử lý cụ thể.

Chim và các loài khác

Các đối tượng thường gặp:

– Chim sẻ, chim bồ câu đậu trên mái, xà nhà, khu vực bốc xếp hàng hóa.

– Một số loài khác như thằn lằn, ếch nhái, mèo hoang, chó hoang quanh khuôn viên.

Rủi ro chính:

– Phân chim rơi xuống khu tiếp nhận hàng, khu quanh cửa, sân phơi, mái tôn.

– Lông, lông tơ, xác động vật chết có thể trở thành dị vật, nguồn vi sinh.

– Tạo cảm giác nhà máy mất kiểm soát vệ sinh, ảnh hưởng đến đánh giá của khách tham quan.

Rủi ro và giải pháp riêng cho chim trong nhà máy được trình bày chi tiết tại bài “Quản lý chim trong nhà máy thực phẩm – Rủi ro thường bị bỏ qua”.

Vì sao nhà máy cần một chương trình kiểm soát động vật gây hại chuyên nghiệp?

Một vài biện pháp tự phát như đặt vài bẫy chuột, treo thêm một chiếc đèn bắt côn trùng thường không đủ để bảo vệ nhà máy trước yêu cầu ngày càng cao của khách hàng và các tổ chức chứng nhận.

Một chương trình chuyên nghiệp giúp nhà máy:

– Giảm rủi ro an toàn thực phẩm
Hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm vi sinh, dị vật hữu cơ từ động vật gây hại, tránh các sự cố phải thu hồi sản phẩm.

– Tự tin hơn trong các đợt đánh giá theo HACCP, BRC, AIB, ISO 22000
Nhờ có sơ đồ bẫy, kế hoạch kiểm tra, nhật ký, báo cáo xu hướng… rõ ràng, nhất quán, dễ giải trình với đoàn đánh giá.

– Kiểm soát chi phí dài hạn
Chi phí phòng ngừa luôn thấp hơn nhiều so với chi phí khắc phục khi sự cố đã xảy ra: trả hàng, thu hồi, dừng dây chuyền, mất hợp đồng.

– Bảo vệ hình ảnh và uy tín thương hiệu
Khách hàng, đối tác, nhà phân phối khi tham quan nhà máy sẽ đánh giá rất cao những đơn vị kiểm soát tốt vệ sinh và dịch hại.

Khung chương trình kiểm soát động vật gây hại theo nguyên tắc IPM

Các chương trình hiện đại thường dựa trên nguyên tắc Kiểm soát dịch hại tổng hợp – IPM (Integrated Pest Management).
Tinh thần của IPM có thể tóm gọn trong bốn ý:

– Phòng ngừa là trọng tâm
Cải thiện vệ sinh, thiết kế nhà xưởng, che chắn, quản lý rác thải, quản lý nguyên liệu… để động vật gây hại khó có điều kiện sinh sống ngay từ đầu.

– Giám sát liên tục
Sử dụng bẫy, đèn, điểm kiểm soát để theo dõi dấu vết, mật độ động vật gây hại, giúp nhà máy không xử lý theo cảm tính mà dựa trên dữ liệu thực tế.

– Xử lý có chọn lọc và an toàn
Ưu tiên biện pháp cơ học, vật lý, sinh học; chỉ dùng hóa chất khi thật sự cần thiết, tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn thực phẩm và an toàn cho người lao động.

– Lưu trữ hồ sơ đầy đủ
Sơ đồ bẫy, kế hoạch kiểm tra, nhật ký, báo cáo xu hướng… giúp nhà máy quản lý được chương trình theo thời gian và dễ dàng giải trình với khách hàng, đoàn đánh giá.

Nếu bạn muốn xem chi tiết cách xây dựng một chương trình IPM từng bước cho nhà máy, có thể tham khảo bài “Kiểm soát dịch hại tổng hợp (IPM) trong nhà máy thực phẩm | CityPest”.

CityPest – Đối tác quản lý động vật gây hại cho nhà máy thực phẩm

CityPest đồng hành cùng nhiều nhà máy thực phẩm, đồ uống, kho lạnh và kho xuất khẩu với vai trò đối tác quản lý động vật gây hại lâu dài, chứ không chỉ là đơn vị đến xử lý khi có sự cố.

CityPest mang đến:

– Kinh nghiệm thực tế trong môi trường nhà máy thực phẩm, hiểu rõ yêu cầu của HACCP, ISO 22000, BRC, AIB

– Các giải pháp kiểm soát côn trùng, chuột, chim… được thiết kế riêng cho từng nhà máy, dựa trên mức độ rủi ro và quy trình sản xuất.

– Hệ thống sơ đồ bẫy, kế hoạch kiểm tra, nhật ký và báo cáo định kỳ rõ ràng, sẵn sàng cho các đợt đánh giá nội bộ và đánh giá từ khách hàng, tổ chức chứng nhận.

– Hóa chất, bẫy, thiết bị được cấp phép, phù hợp với môi trường sản xuất thực phẩm và yêu cầu an toàn của khách hàng.

Nếu bạn đang xây dựng hoặc muốn nâng cấp chương trình kiểm soát động vật gây hại cho nhà máy, CityPest có thể hỗ trợ khảo sát, tư vấn và đề xuất giải pháp phù hợp với tiêu chuẩn và ngân sách thực tế của doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp về kiểm soát động vật gây hại trong nhà máy

^{Kết luận}

Kiểm soát động vật gây hại trong nhà máy là yêu cầu bắt buộc, không chỉ để bảo vệ sản phẩm và thương hiệu, mà còn để đáp ứng tiêu chuẩn HACCP, BRC.

Với kinh nghiệm triển khai tại hàng trăm nhà máy thực phẩm và kho công nghiệp, CityPest mang đến giải pháp toàn diện, an toàn, và hiệu quả.